Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Bu aşamada no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile romeo julieta no. 2 tekli benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır ve bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu hemen yazmak gerekir, zira bellek kısa sürede kaybolur. Aynı çubuğu iki kez koklamak yanılmayı azaltır zira gürültülü ortamlarda hafif kokular çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi değildir; yalnızca şiddeti anlatır. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak hem de ölçütleri baştan netleştirmek en doğru yol sayılır. Ölçüt belli olunca her puro aynı cetvelle değerlendirilir böylece notlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa odaklanma artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek doğru olmaz üstelik baştan davranıp hüküm vermek kolay yapılan bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla yumuşak ama temiz başlar tabii ki bu sıralama her üründe aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira asıl tat çoğu zaman burada gizlidir. Orta bölümde yoğunluk sıklıkla zirveye yaklaşır ve tonlar koyulaşır ve genellikle ilk birkaç çekişten edinilen izlenim yarım kalır. Petit churchills yoğunluğu nasıl benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş gelir gerçekten bu yüzden sakin ilerlemek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık arttığından sertçe tonlar baskın olabilir nitekim ısınmış tütün asıl tadını ancak ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil değerlendirme verir. Bölümlerin geçişi çoğu zaman keskin değildir, o nedenle yaklaşık olarak üçe bölmek işinizi görür. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını sabit tutmak önemlidir. Art arda çekmek ısıyı artırır hem de aromayı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu sayıya dökmek öznel izlenimi daha net hâle getirir mutlaka aynı ışık ve sakin bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. Bir belli belirsiz aromayı, beş ise damakta baskın duran yoğun aromayı anlatır bu sayede dikkat bölünmez ve not doğruluğu yükselir. Petit julietas aroma profili gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük puanlarda kalır ve sonradan okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz kolayca hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu de yumuşak notaları yüzünden yakın bir not alabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş yapmak şarttır diğer taraftan yarım notlar vermek fazladan bir karmaşa getirir. Skalayı her tadımda aynı tutmak karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası en çok kullanılan değerdir, çünkü dengeli çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki notlar gerçekten istisnai hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar ayırt edici kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, dumanın hızını ve aroma gücünü doğrudan değiştirir bu yüzden yanış çizgisinin eşit ilerlemesini da gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla keskin tonlar erken belirir nitekim dar çaplılarda sıcaklık artışı belirgin biçimde çabuktur. Petit royales aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz yanma temposu de tadı hemen etkileyen bir etkendir. Kalın gövdelerde çekiş daha yavaş akar ve aromalar daha geç belirir ve bu hız aromanın okunma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler kül oluşumu düzensizse not bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha okunur kılar ama şiddetini düşürmez aksine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine eklemek unutulmamalı. Farklı çaplarda iki çubuğu aynı oturumda tadarken ilk olarak dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı içmek iyi olur. Böylece güçlü aroma ince olanın tadını bastırmaz. Aradaki bekleme zamanı en az otuz dakika tutulmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Lezzet iki kanaldan gelir: dildeki his ile burnun yakaladığı koku oysa bu iki kanal birbirini besler fakat aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı ayrı kaydetmek gerekir bu ayrım başta küçük görünse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı ağızdan verirken burundan hafifçe çıkarmak retrohale yöntemidir mesela ılık bir nefes kokuyu daha geniş açar. Romeo y julieta short churchills gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını net gösterir ayrıca burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam olmaz. Short sports neye benzer gibi ince bir çubuk de kuru tonu daha kısa geçirir sert bir çekiş ise narin tonları siler. Yoğunluk damakta düşük ama burunda belirgin çıkabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten sonra algı körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan kişiler için önce burundan algılanan notalara odaklanmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil kısmı de ayrıntı göstermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan düşük hissedilir üstelik yemek arasında deneme yapacaksanız bu önlem daha da değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan önce ılık bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir çünkü yorgun bir ağız en güçlü aromayı bile soluk gösterir. Sade kahve kavrulmuş notalarını öne çıkarır, şekerli içecek ise notaları bastırır üstelik buzlu sıvılar dili uyuşturur hem de aroma hissini düşürür. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha temiz anlaşılır o nedenle temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı korur nitekim tatlı sıvıdan sonra baharatlı notalar gerçekte olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra tadım yapmak doğru olmaz. Kahve ve su haricinde çay de kullanılabilir; önemli olan seçimin sade olmasıdır. Ağız tazelendikten sonra birkaç dakika beklemek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım sıklıkla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında yanış hızlı sürdüğünden yoğunluk değişimi daha az bir aralıkta yaşanır üstelik ilk izlenim bu boylarda çabucak kaybolabilir. Bu yüzden başlangıç ile son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir böylece yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır zira her çekişin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü de sedir notasını çabucak ortaya koyup biter çünkü geçiş dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek denemeden daha sağlam sonuç verir bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı çekiş önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu belirler bu nedenle yazmayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek yararlıdır. Ölçü kısaldıkça tat katmanı daralır, fakat güç hissi aynı kalabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını puro kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı bir bölüm kullanmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir tadım yoğunluk konusunda güvenilir bir yargı sunmaz yani her deneme bir öncekinin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ve zaman algıyı etkiler bu düzen üç dört tadımdan sonra belirgin fayda verir. Bu yüzden küçük bir tadım defteri açmak işe yarar yoksa benzer aromalar defalarca yeniden keşfedilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao tonu değişiyor mu görülür üstelik aynı ürüne geri dönüp göz atmak ilerlemeyi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu tadım notları benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını ortaya koyar bu da zaman kaybına neden olur. Saat, puro ismi ile puan deftere girilmelidir gerçekten ilk notlar ileride okunduğunda şaşırtıcı farklar barındırır. Notlar birbirinden iki puandan fazla fark varsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta kısa cümleler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm güçlü ahşap kokusu şeklinde bir kayıt tatmin edici sayılır. İleride bakıldığında net kalmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, içimin damaktaki ağırlığını anlatır; yoğunluk de tatların şiddetidir zira bu iki özellik aynı yönde hareket göstermek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayırmak nihayetinde daha dürüst bir yorum doğurur. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir tonunu belirgin taşıyabilir mesela ağır bir içim zayıf bir aromayla birleşebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem tonunu yüksek taşır kaldı ki ağır bir duman notasız de olabilir. Yani hafif içimli bir çubuk güçlü aroma sunabilir tersi durum de mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Aynı dolgunlukta iki çubuk arasında yoğunluk farkı aramak ince bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi sabır ve düzenli not tutmayı ister. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel tercihiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, aroma algısını en az tütün kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda tütün çabuk yanar böylece baharatlı notalar abartılır bu sebeple oda şartlarını da kayda geçirmek yararlıdır. Aşırı nemli ortamda de duman tıkanır hem de lezzet bastırılır ısı de yaprağın ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir etkendir. Ahşap kutulu tok puro gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu durumu hesaba katmak gerekir yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı üründen sanılabilir. San cristobal magnífico puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark net görülür değerlendirme anı seçerken bunu hesaba katın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, parfüm de koku duyusunu şaşırtır oysa asıl etken sıklıkla ortamdaki hava veya esinti olur. Değerlendirmeyi her seferinde aynı odada yapmak en tutarlı yoldur. Havasız bir odada koku yoğunlaşırsa ikinci çubuğun tadı yanlış okunabilir. Pencere aralığı sağlamak genellikle işe yarar. Hava akımı çok güçlüyse kül yapısı bozulur.